مهم ترین خواص ریحان چیست؟
ریحان چیست؟
ریحان(basil) یکی از سبزی های خوش عطر و بو است که نه تنها در ایران معروف است بلکه در هند، آفریقا و کشورهای آسیایی نیز مورد توجه است. کلمه basil، از ریشه یونانی "basilikhon" به معنی "سلطنتی" گرفته شده است و به همین دلیل، گیاهی اصیل و با ارزش محسوب می شود. عطر و طعم دلچسب این گیاه باعث شده تا در بسیاری از نقاط دنیا، از آن به عنوان چاشنی غذا استفاده شود.
انواع گونه های ریحان عبارت اند از:
ریحان یونانی یا بوته ای: عطری قوی اما طعمی ملایم دارد.
ریحان دارچینی: بومی مکزیک است. طعم و عطر آن به دارچین نزدیک است.
ریحان تایلندی: بومی جنوب شرق آسیاست. طعمی شبیه به انیسون و شیرین بیان دارد.
ریحان شیرین: رایج ترین نوع ریحان، که به دلیل کاربردش در غذاهای ایتالیایی مشهور است. معمولاً به صورت خشک شده در دستور غذاهای مختلف استفاده می شود.
ریحان کاهویی: دارای برگ های بزرگ، چروکیده و نرم با طعمی شبیه شیرین بیان است. معمولاً در ترکیب سالادها یا سس گوجه استفاده می شود.
علاوه بر کاربرد طعم دهندگی به غذا، ریحان خواص دارویی و سلامتی بخش نیز دارد. نه تنها در طب سنتی ایران، بلکه در طب چینی و آیورودا هندی نیز مورد استفاده است.
در ادامه این خواص را بیشتر توضیح خواهیم داد.
خواص ریحان چیست؟
تحقیقات جدید نیز با تمرکز بر ویژگی های ریحان، تاثیر آن روی بخش های مختلف بدن را ارزیابی کرده اند.
استفاده از این سبزی به اشکال مختلف می تواند در شرایط زیر کمک کننده باشد:
- جلوگیری از زخم معده
- کاهش افسردگی مرتبط با استرس مزمن
- کاهش آسیب سکته مغزی و بهبود روند درمان
- بهبود قند خون، کلسترول و تری گلیسیرید
- کاهش فشار خون در افراد مبتلا به فشار خون بالا
- کاهش از دست دادن حافظه مرتبط با استرس و پیری
- شل کردن رگ های خونی و رقیق کردن خون، مشابه آسپرین
- محافظت از روده در برابر آسیب های ناشی از قرص آسپرین
- جلوگیری از برخی سرطان ها، مانند سرطان سینه، روده بزرگ و پانکراس
- از بین بردن باکتری های ایجاد کننده پوسیدگی در دندان
- بهبود بیماری های عفونی، مانند گونه های مقاوم به آنتی بیوتیک
انواع خواص ریحان
ریحان فواید سلامت بخش متعددی دارد که به ترکیبات فعال آن نسبت داده می شود. در گذشته و به طور سنتی، ریحان برای درمان بیماری هایی مانند تب، آنفولانزا و مشکلات گوارشی استفاده می شد.
فواید درمانی ریحان ناشی از مکانیسم های مختلفی از جمله خواص آنتی اکسیدانی، ضدالتهابی، ارتقاء سیستم ایمنی و همچنین تاثیر آن بر هضم است. این مزایا از ترکیبات فعال موجود در ریحان، مانند فنول ها (اسیدهای رزمارینیک و شیکوریک)، فلاونوئیدها (مانند لینالول و اکالیپتول)، تانن ها، ساپونین ها و مواد معدنی نشأت می گیرد.
مطلب پیشنهادی جهت مطالعه: خواص عناب
ریحان با ترکیبات شگفت انگیز خود بر بخش های مختلف بدن اثر می گذارد.
از جمله موضوعاتی که مورد بررسی قرار گرفته اند می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تقویت رحم
- سلامت کلیه
- مبارزه با عفونت
- عملکرد کبد
مطلب پیشنهادی جهت مطالعه: خواص اسفناج
در ادامه هر کدام از موارد فوق را جداگانه بررسی می کنیم.
نقش ریحان در سلامت رحم
ریحان در سلامت رحم تاثیرات مثبتی دارد. هم با خاصیت آنتی اکسیدانی و هم با تقویت بافت رحم به سلامت این اندام کمک شایانی می کند.
همچنین، به دلیل دارا بودن خاصیت فیتواستروژنی می تواند با رشد رحم همراه شود. این ویژگی، از باروری حمایت می کند.
اثرات ضد میکروبی ریحان، می تواند برای درمان و پیشگیری از عفونت های دستگاه تناسلی (مانند اشریشیا کلی، استافیلوکوکوس اورئوس و فعالیت ضد قارچی در برابر کاندیدا آلبیکنس) مناسب باشد.
علاوه بر این، عصاره برگ ریحان در درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، افزایش باروری و افزایش قابل توجه وزن رحم مفید بوده است.
ریحان منبع غنی از مواد شیمیایی مانند اوژنول است که می تواند برای درمان سرطان در اندام های تولید مثلی استفاده شود. (منبع)
خواص ریحان برای کلیه
نفروپاتی یکی از عوارض جدی دیابت است که عملکرد کلیه ها و دفع سموم بدن را کاهش می دهد. ریحان ممکن است از دو طریق یعنی، با پایین آوردن قند خون و مبارزه با رادیکال های آزاد بتواند از کلیه های بیماران دیابتی محافظت کند. (منبع)
همچنین در یک مطالعه کاهش قابل توجه سطح کراتینین و BUN از طریق دریافت ریحان همراه بود. کراتینین و BUN دو فاکتور مهم در ارزیابی عملکرد کلیه هستند.
خواص ریحان برای عفونت
ریحان خواص ضد باکتریایی دارد. ریحان سبز و بنفش در برابر بسیاری از میکروب های بیماری زای انسانی و منتقله از غذا تاثیرات مثبتی نشان داده اند. فعالیت ضد میکروبی (ضد باکتری، انگل و قارچ) ریحان به طور گسترده در مقالات مختلف گزارش شده است و به نظر می رسد عصاره برگ ریحان در مقایسه با دانه و ساقه آن، فعالیت ضد باکتریایی بیشتری داشته باشد.
در طول ابتلا به بیماری های عفونی، مصرف ریحان همراه با آنتی بیوتیک های تجویز شده، ممکن است فعالیت ضدباکتریایی را افزایش دهد.
به گفته Webmd ریحان قادر است عملکرد سیستم ایمنی را بهبود ببخشد. یک باور سنتی در طب هندی آیورودا این است که مصرف ریحان با معده خالی، سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند. روغن آن می تواند با ابتلا به عفونت های تنفسی، ادراری، شکمی یا پوستی مبارزه کند.
خواص ریحان برای کبد
سبزیجات تازه پاک کننده کبد هستند و از میان آن ها، ریحان به چند دلیل از کبد محافظت می کند:
مکانیسم ریحان برای مراقبت از کبد، جلوگیری از بازجذب گلوکز (قند خون) توسط کلیه ها و کاهش تولید آن توسط کبد است که با این کار سطح قند خون را کاهش می دهد. به علاوه این گیاه به بهبود عملکرد انسولین کمک کرده و بافت های بدن را به استفاده بهتر از گلوکز تشویق می کند. در نتیجه، سطح گلوکز در خون تنظیم می شود.
عصاره ریحان همچنین کلسترول تام و کلسترول مضر (LDL) را کم و در عین حال کلسترول خوب (HDL) را افزایش می دهد. این امر به این دلیل است که ریحان با تشویق حرکت کلسترول از بافت ها به کبد، باعث تبدیل کلسترول به اسیدهای صفراوی می شود و به از بین بردن آن کمک می کند.
همچنین، نشان داده شده است که فلاونوئیدهای ریحان با افزایش سطح آنتی اکسیدان ها، فعالیت آنزیم های کبدی AST و ALT را کاهش می دهد. این دو آنزیم در بیماری کبد چرب معمولاً افزایش می یابند.
روغن ریحان حاوی اوژنول، لینالول و سیترونلول است که همگی به مبارزه با التهاب در بدن کمک می کنند. این خاصیت ضد التهابی به کاهش خطر ابتلا به بیماری های التهابی مانند چاقی، کبدچرب، دیابت، آرتروز، بیماری های قلبی و مشکلات روده کمک می کند.(منبع)
خواص تخم ریحان
تخم ریحان از نظر ظاهر بسیار شبیه به تخم شربتی است و حتی گیاه حاصل از آن نیز مشابه ریحان است اما خاصیت این دو دانه با هم متفاوت است.
دانه ریحان حاوی مقادیر قابل توجهی پروتئین، فیبر، امگا ۳، پتاسیم، منیزیم و کلسیم است. این دانه ها دارای خواص متعددی مانند اثرات آنتی اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد التهابی، ضد سرطانی، ضد دیابتی، ضد استرس و محافظت از قلب هستند.
مصرف دانه ریحان با مزایایی مانند بهبود هضم، کاهش دمای بدن، کنترل وزن و تنظیم فشار خون همراه است. از دانه های ریحان در آشپزی و طب سنتی استفاده گسترده می شود.
موسیلاژ دانه های ریحان می تواند به عنوان یک منبع خوب از فیبر محلول برای افراد با مشکلات گوارشی مفید باشد.
مطلب پیشنهادی جهت مطالعه: طرز تهیه چای ماسالا
کلام پایانی
اشکال مختلف ریحان، از برگ های تازه آن گرفته تا روغن، دانه ها و عرق ریحان همگی با فواید زیادی همراه هستند. خوشبختانه دسترسی به این سبزی خوشبو و خوش طعم در کشور ما آسان است. سعی کنید روزانه از سبزیجات متنوع در برنامه غذایی خود استفاده کنید و در این میان ریحان را نیز مورد توجه قرار دهید.
منابع
