7 خواص بی نظیر عناب چیست؟

عناب چیست؟

عناب یا Ziziphus jujuba میوه ای با قدمت 4000 سال در طب سنتی چین، ایران و خاورمیانه است که امروزه نیز موضوع پژوهش های علمی شده است. میوه عناب که به خرمای قرمز یا چینی هم معروف است، بومی جنوب آسیا است اما در سراسر جهان محبوب است.

عناب میوه ‌ای شیرین و سرشار از فیبر و آنتی ‌اکسیدان است است که از خشک شده آن می توان در میان وعده، دسرها و تهیه دمنوش استفاده کرد یا به صورت تازه به عنوان میوه مصرف نمود.

عناب خشک شده طعمی شیرین و بافت جویدنی دارد که به خوبی می توان در شیرینی‌ ها و دسرها استفاده ‌شود. افرادی که در رژیم لاغری هستند یا سبک زندگی سالم را دنبال می کنند، بهتر است این میوه شگفت انگیز را به برنامه غذایی خود وارد کنند.

ادامه این مقاله به معرفی بیشتر عناب و خواص آن می پردازد.

خواص عناب

خواص عناب و طعم دلنشین آن از مهم ترین دلایل محبوبیت این میوه است. خاصیت آنتی اکسیدان و ضدالتهاب آن می تواند از بسیاری از بیماری ها پیشگیری کند.

عناب مدت‌ هاست که در طب جایگزین (alternative medicine) برای درمان بیماری‌ هایی مانند بی ‌خوابی و اضطراب استفاده می ‌شود.

تحقیقات علمی انجام شده در سطح حیوانی و آزمایشگاهی نشان می‌ دهند که این میوه ممکن است فواید چشمگیری برای سلامتی سیستم عصبی، ایمنی و هضم داشته باشد.

عناب حاوی مقادیری از چندین ویتامین و ماده معدنی است. به طور ویژه سرشار از ویتامین C و مقدار مناسبی پتاسیم و کربوهیدرات سالم است که نقش حیاتی در سیستم ایمنی، تعادل الکترولیت ‌ها و تامین انرژی بدن ایفا می ‌کنند.

در این مقاله به بررسی خواص عناب در این موارد می پردازیم:

• سلامت مردان
• سلامت کبد
• کمک به لاغری
• خواب و عملکرد مغز
• سلامت رحم
• سلامت پوست
• بهبود سرماخوردگی

میوه تازه عناب کالری کم و فیبر بالایی دارد و می تواند در طول برنامه های لاغری و حتی در روند درمان بیماری های مزمن متابولیکی مانند دیابت نوع 2 اثر بخش باشد.

خاصیت آنتی‌ اکسیدانی قوی در این میوه به دلیل غلظت بالای فلاونوئیدها و ویتامین C است که می تواند در موارد زیر موثر باشد:

• تقویت سلامت پوست
• حفظ سلامت قلب و پیشگیری از بیماری های قلبی
• حمایت از عملکرد کبد در برابر آسیب‌ های اکسیداتیو
• بهبود شاخص توده بدنی (BMI) و کمک به لاغری
• نقش حمایتی در تنظیم قند خون و چربی خون در سندرم متابولیک
• اثرات محافظتی روی سیستم عصبی و بهبود کیفیت خواب

خواص عناب برای مردان

علاوه بر فواید متعدد عناب در پیشگیری از بیماری های مزمن متابولیکی، خواص عناب برای مردان به طور ویژه مورد بررسی قرار گرفته است. در یک مقاله منتشر شده در پایگاه PubMed ، نتایج آزمایشگاهی نشان داد که استرس اکسیداتیو افزایش یافته در موش های نر منجر به کاهش تستوسترون و ویژگی‌ های ضعیف اسپرم شد.

به گزارش پایگاه داده Pubmed در گروه درمانی که عصاره عناب دریافت کردند، مشخصه هایی از جمله افزایش تحرک اسپرم، بهبود بافت بیضه و کاهش اسپرم‌ های غیرطبیعی مشاهده شد. به طور کلی، به نظر می ‌رسد عناب از طریق ترکیبات آنتی اکسیدان به ترمیم آسیب بیضه و بهبود سلامت تولید مثلی کمک ‌کند. 

خواص عناب برای کبد

عناب سرشار از چندین ترکیب آنتی ‌اکسیدانی از جمله فلاونوئیدها، پلی ‌ساکاریدها و اسیدهای تری ‌ترپنیک است. همچنین مقادیر بالای ویتامین C به عنوان یک آنتی ‌اکسیدان عمل می‌ کند.

آنتی ‌اکسیدان ‌ها ترکیباتی هستند که می ‌توانند از آسیب ‌های ناشی از رادیکال ‌های آزاد اضافی جلوگیری کنند. بر اساس تحقیقات، به نظر می رسد که آسیب رادیکال ‌های آزاد عامل اصلی چندین بیماری مزمن از جمله دیابت نوع 2 و کبد چرب است.

نتایج مطالعات حیوانی در ارتباط با تاثیر عناب بر عملکرد کبدی نشان دهنده تاثیرات مثبت به واسطه فعالیت آنتی ‌اکسیدانی هستند. مطالعه منتشر شده در ژورنال  Food Science and Nutrition مکانیسم این اثر را از طریق افزایش فعالیت آنزیم ‌های آنتی‌ اکسیدانی مانند سوپراکسید دیسموتاز و مهار مسیر التهابی NF-κB معرفی کرد. اگرچه، در بخش مطالعات انسانی به جهت یافتن دوز موثر نیاز به کارآزمایی های بالینی بزرگتر روی بیماران مبتلا به بیماری های کبدی است.

خواص عناب برای لاغری

در زمینه کاهش وزن، عناب یکی از معدود گیاهانی است که شواهد آن فراتر از مطالعات حیوانی رفته است. یک مقاله سیستماتیک و متاآنالیز از کارآزمایی ‌های بالینی، نشان داد مصرف عناب به ‌طور معناداری BMI و وزن را کاهش می ‌دهد. (منبع)

دو مکانیسم مهم ممکن است در این امر دخیل باشند:

فیبر بالای عناب که احساس سیری ایجاد می ‌کند.

ترکیبات کریستینین (ساپونین گلیکوزید) که قادر است جذب گلوکز در سلول ‌های عضلانی اسکلتی را افزایش دهد و به بهبود شاخص‌ های سندرم متابولیک کمک کند.

خواص عناب برای خواب و عملکرد مغز

اگر با مشکل بیخوابی و کاهش عملکرد مغز درگیر هستید. عناب می تواند به بهبود کیفیت خواب و افزایش توان مغزی شما کمک کند. در قدیمی ترین متون طب شرقی از عناب به عنوان دارویی برای بی خوابی یاد شده است. تحقیقات جدید نیز نشان می ‌دهند که آنتی ‌اکسیدان‌ ها ممکن است مسئول این اثرات باشند.

در سطح مطالعات حیوانی عصاره میوه و دانه عناب باعث افزایش زمان و کیفیت خواب در موش ‌ها شد. مکانیسم بهبود خواب از طریق عناب ممکن است مربوط به تقویت گیرنده های GABA در مغز باشد. همچنین، جوجوبوزید و جوجوبوجنین در عناب اثرات آرام بخش دارند. منبع: (pmc.nbci.nlm.nih.gov)

در دانه های عناب نیز اسپینوسین و سویرتیش، دارای فعالیت ضد اضطراب و آرامش بخش و تقویت کننده حافظه هستند. حتی تحقیقات روی موش‌ ها نشان می ‌دهد که عصاره دانه عناب ممکن است به درمان زوال عقل ناشی از آلزایمر نیز کمک کند.

اگرچه، به نظر میرسد بیشتر تاثیرات محافظت کننده مغز از طریق دانه عناب باشد که خود دانه ‌ها معمولاً خورده نمی ‌شوند.

طریقه مصرف عناب برای کبد چرب

تحقیقات مربوط به اثر عناب روی کبد چرب عمدتاً در سطح آزمایشگاهی است و در پژوهش ‌های بالینی هنوز دوز مشخصی برای َدرمان کبد چرب در انسان تعیین نشده است. بر همین اساس، توصیه علمی محتاطانه این است که عناب را نه به ‌عنوان درمان مستقل کبد چرب، بلکه به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی در نظر بگیرید.

برای بهره مندی از این خواص، عناب را می توان به شکل های زیر استفاده کرد:

• مصرف روزانه حدود ۵ تا ۱۰ عدد عناب خشک (تقریباً ۳۰ تا ۴۰ گرم) در کنار رژیم غذایی سالم
• استفاده از دمنوش عناب در ساعات نزدیک به خواب برای بهبود کیفیت خواب
• در صورت دسترسی به عناب تازه استفاده از آن به عنوان میوه فصل
• استفاده از عصاره عناب به شکل مکمل دارویی تنها با نظر پزشک یا متخصص تغذیه

افرادی که دچار بیماری کبد چرب هستند باید حتماً پیش از مصرف هرگونه مکمل گیاهی، از جمله عناب، با پزشک خود مشورت کنند.

خواص عناب برای رحم

در مورد اثر مستقیم روی بافت رحم، پژوهشی حیوانی روی موش‌ های مبتلا به چسبندگی داخل‌ رحمی (سندرم آشرمن) نشان داد عصاره عناب توانسته بازسازی آندومتر (سطح داخلی رحم) را تقویت کند، فیبروز بافت رحم را کاهش دهد و نرخ بارداری و سلامت جنین را بهبود بخشد.

التهاب در رحم می‌ تواند باعث آزاد شدن سیتوکین‌ هایی شود که منجر به چسبندگی می ‌شوند. به نظر می‌ رسد عناب با کاهش سطح TGF-β و پروتئین‌ های مرتبط با فیبروز، این فرآیند را سرکوب می ‌کند که در به حداقل رساندن تشکیل نوارهای چسبندگی در حفره رحم کمک کننده است.

یکی دیگر از یافته‌ های اخیر طبق doi.org، یک کارآزمایی بالینی روی ۱۹۶ زن نا بارور مبتلا به سندرم تخمدان پلی ‌کیستیک (PCOS) است که در آن عصاره عناب (۱۵ گرم در روز) با متفورمین، میواینوزیتول و دارونما مقایسه شد. نتایج نشان داد گروه مصرف‌ کننده عناب میزان بارداری بالاتری داشتند اما این تفاوت از نظر آماری معنی ‌دار نبود. عناب ممکن است به بهبود عملکرد رحم و باروری در زنان مبتلا به PCOS کمک کند اما نباید به عنوان یک درمان مستقل در نظر گرفته شود.

خواص عناب برای پوست

خاصیت ضدالتهابی عناب می تواند در کاهش آسیب های وارد شده به پوست موثر باشد. در برخی تحقیقات پماد حاوی 10 درصد عصاره برگ عناب بهبود زخم را نشان داد که می ‌تواند با تحریک تولید کلاژن و کاهش التهاب، روند بهبود زخم پوستی را تسریع کند. اگرچه در مقایسه با ایندومتاسین تاثیر معنی داری نداشت اما به عنوان پماد گیاهی نتیجه مطلوبی نشان داد.

با توجه به دسترسی ‌پذیری، تحمل خوب و اثربخشی نشان داده ‌شده، استفاده موضعی از پماد حاوی عناب می تواند درمان امیدوار کننده ای برای بهبود زخم در نظر گرفته شود.

خواص عناب برای سرماخوردگی

عناب به ‌طور طبیعی منبع خوبی از ویتامین C است؛ هر ۱۰۰ گرم عناب تازه حدود ۶۹ میلی ‌گرم ویتامین C دارد که معادل ۷۷ درصد نیاز روزانه افراد است. (webmd)

تحقیقات منتشر شده در cochrane نشان می ‌دهند که مصرف منظم منابع حاوی ویتامین C در طول سرماخوردگی می‌ تواند طول مدت بیماری را در کاهش دهد.

کلام پایانی

عناب میوه ‌ای با قدمت طولانی در طب سنتی است که در سال های اخیر بخشی از خواص آن از طریق تحقیقات علمی ثابت شده است اما همچنان نیاز به پژوهش ‌های بیشتری وجود دارد. ترکیبات منحصر به فرد مانند آنتی اکسیدان ها و فیبر نقش مهمی در خواص عناب دارند. مصرف این میوه به ‌عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم می تواند جنبه های مختلفی از سلامتی را تحت تاثیر قرار دهد.