مرزنجوش چیست؟ 15 خواص مرزنجوش برای درمان بیماری

مرزنجوش چیست؟

مرزنجوش یا مرزنگوش گیاهی معطر است که قدمت هزار ساله داشته و بومی مناطق مدیترانه، غرب آسیا و شمال آفریقا است. این گیاه کمی به پونه کوهی شباهت دارد ولی طعم آن ملایم تر است. از برگ های تازه آن برای تزیین سالادها، سوپ و غذاهای گوشتی استفاده می شود و خشک شده آن هم برای مصارف درمانی و به صورت ادویه کاربرد دارد.

مرزنجوش خواص متنوعی دارد و از گذشته تا به حال برای بیماری های گوارشی، عفونی و مشکلات قاعدگی استفاده می شود. در این مقاله نگاهی کاربردی به خواص مرزنجوش خواهیم داشت.

خواص مرزنجوش چیست؟

مرزنجوش گیاهی است که به طور سنتی برای درمان طیف وسیعی از بیماری ‌ها استفاده می‌ شود. گل، برگ و روغن این گیاه برای تهیه دارو مورد استفاده است. اثرات آنتی اکسیدان، ضدالتهاب و ضدمیکروب از خواص مرزنجوش است که به رفع مشکلات گوارشی، تنظیم پریودی و هورمون ها کمک می کند. چای تهیه شده از آن برای آبریزش بینی و سرماخوردگی در کودکان، سرفه های خشک، التهاب گلو و گوش درد استفاده می شود. در ادامه در مورد اثرات گیاه مرزنجوش بر بیماری های اختصاصی صحبت می کنیم.

1.خواص مرزنجوش برای رحم و عفونت زنان

مطالعات جدید، خواص مرزنجوش برای رحم را نشان می ‌دهند که این گیاه می ‌تواند به طور ویژه ای برای خانم ها مفید باشد.

فواید اصلی مرزنجوش برای زنان عبارت است از:

تنظیم هورمون‌ ها: تاثیر مرزنجوش بر قاعدگی از طریق منظم کردن هورمون ها در تنبلی تخمدان یا PCOS است.

افزایش جریان شیر مادر: برخی زنان از چای مرزنجوش برای افزایش تولید شیر استفاده می ‌کنند.

کاهش علائم PMS: مرزنجوش برای پریودی همراه با درد، نوسانات خلقی و سایر علائم سندرم پیش از قاعدگی نقش تسکین دهنده دارد.

عفونت زنان: عفونت های قارچی واژن، به ویژه ناشی از قارچ کاندیدا آلبیکنس، یک مشکل شایع در زنان است و باعث درد، خارش و ناراحتی می شود. بررسی خواص ضد قارچی اسانس مرزنجوش برای عفونت واژن نشان داد که این گیاه فعالیت ضد قارچی بسیار قوی علیه کاندیدا آلبیکنس دارد.

از آنجایی که مقاومت دارویی به داروهای ضد قارچی شیمیایی در حال افزایش است، ترکیبات گیاهی ممکن است ایمن تر باشند.

توجه: مرزنجوش در بارداری و شیردهی حتماً باید با نظر پزشک مصرف شود.

2.خواص مرزنجوش برای مغز

مرزنجوش با تاثیرگذاری بر چندین فرآیند بیولوژیکی در مغز، از جمله کاهش التهاب، کاهش رادیکال های آزاد و بهبود عملکرد شناختی به بهبود حافظه و یادگیری به ویژه در بیماری‌ های عصبی مانند آلزایمر موثر است. خواص مرزنجوش برای مغز تنها در بهبود حافظه نیست بلکه برای آرامش اعصاب و استرس نیز موثر است.

3.خواص مرزنجوش برای سرماخوردگی

مطالعات نشان داده ‌اند که روغن مرزنجوش برای سرماخوردگی می تواند یک درمان طبیعی و اثر گذار باشد.

این روغن با خاصیت ضد احتقانی خود، مجاری تنفسی را باز کرده و تنفس را راحت ‌تر می ‌کند. ترکیبات موجود در مرزنجوش خاصیت ضد ویروسی دارند چون می‌ توانند به مبارزه با ویروس ‌های عامل سرماخوردگی و آنفلوآنزا کمک کنند. روغن رقیق شده مرزنجوش را می‌ توانید روی قفسه سینه ماساژ داده تا باز شدن مجاری تنفسی را تسهیل کند. همچنین، استنشاق بخار روغن مرزنجوش به تسکین علائم سرماخوردگی منجر می شود.

4.خواص مرزنجوش برای سرفه

از ویژگی مرزنجوش برای سرفه می توان به تاثیر آن در کاهش خلط تجمع یافته در ریه ‌ها اشاره کرد که از این راه به درمان سرفه ‌های مزمن و سینوسی می پردازد. مصرف چای یا ماساژ قفسه سینه با روغن آن می تواند در کاهش سرفه موثر باشد.

5.مرزنجوش برای لاغری

تحقیقات مختلف نشان داده‌ اند که مرزنجوش برای لاغری کاربرد دارد. این تاثیر به دلیل ترکیبات خاصی است که در مرزنجوش وجود دارند. ترکیبات فنلی و ترپنوئیدی هر دو باعث لاغری می شوند. همچنین، مرزنجوش با کاهش سطح کلسترول خون، خطر ابتلا به بیماری ‌های قلبی عروقی را کم می کند.

اثر لاغر کنندگی مرزنجوش می ‌تواند از طریق کاهش اشتها، افزایش متابولیسم و در نتیجه کاهش مصرف غذا باشد. به علاوه، برخی از ترکیبات موجود در مرزنجوش می ‌توانند جذب چربی در روده را کاهش دهند. با این حال، برای رسیدن به بهترین نتیجه، استفاده از مرزنجوش باید همراه با یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم باشد.

6.خواص مرزنجوش برای معده

مرزنجوش گیاهی است که از گذشته برای درمان مشکلات گوارشی مختلف استفاده می شده است و با باکتری ‌های مضر مبارزه می کند پس می توان گفت که مرزنجوش برای معده اثر محافظتی دارد و می تواند سلامت دستگاه گوارش را تقویت کند. مرزنجوش ممکن است از ابتلا به زخم معده نیز پیشگیری نماید.

7.خواص مرزنجوش برای گوش

خواص مرزنجوش برای گوش بیش تر مربوط به خواص ضد میکروبی موجود در آن است. اگر عفونت گوش ناشی از باکتری باشد، مرزنجوش با از بین بردن میکروب ها در درمان آن موثر خواهد بود. اما باید توجه داشت که برای درمان عفونت گوش، مراجعه به پزشک و استفاده از داروهای تجویزی ضروری است.

8.خواص مرزنجوش برای اعصاب و خواب

مرزنجوش گیاهی است که به دلیل خواص آرام‌ بخش و ضد اضطرابش شناخته شده است. مطالعات نشان داده ‌اند که این گیاه می ‌تواند به روش‌ های مختلفی به آرامش اعصاب کمک کند. رایحه درمانی با روغن مرزنجوش، به ویژه در افرادی که دندان قروچه دارند، می ‌تواند اضطراب را کاهش دهد. از سویی دیگر، با تقویت سیستم عصبی و افزایش تولید هورمون‌ های شادی، به بهبود خلق و خو و کاهش استرس کمک می ‌کند.

مشکلاتی مانند افسردگی، بی‌ خوابی، سردردهای عصبی و میگرن اغلب با اضطراب مرتبط هستند. مرزنجوش با کاهش اضطراب به رفع این مشکلات نیز کمک کند. استنشاق رایحه یا ماساژ دادن پوست با روغن مرزنجوش راه های استفاده از این گیاه برای تقویت اعصاب است.

9.خواص مرزنجوش برای هضم غذا

مشکلات ناشی از عدم هضم مناسب غذا مانند نفخ و گرفتگی معده با نوشیدن دمنوش مرزنجوش بهبود خواهد یافت. افراد مبتلا به کم اشتهایی، بیماری کبد و سنگ کیسه صفرا نیز می توانند از خواص آن بهره مند شوند.

10.تاثیر مرزنجوش بر میل جنسی

یونانیان باستان از دیرباز مرزنجوش را به عنوان گیاهی با خاصیت تقویت‌ کننده میل جنسی می شناختند و از آن  در نوشیدنی های خود استفاده می کردند. نکته مهم این است که استفاده مکرر از مرزنجوش ممکن است میل جنسی را کاهش دهد.

11.خواص مرزنجوش برای پوست

مرزنجوش با خاصیت ضد عفونی ‌کنندگی قوی‌، به یک راه‌ حل طبیعی برای مراقبت از پوست تبدیل شده است. این گیاه معجزه‌ گر نه تنها جوش ‌ها را کاهش می ‌دهد و به پوست کدر جان می ‌بخشد، بلکه از ایجاد چین و چروک ‌های زودرس هم پیشگیری می‌ کند. روغن رقیق شده مرزنجوش، خاصیت ضد قارچی دارد و می ‌تواند از بروز عفونت ‌های پوستی جلوگیری کند. همچنین مرزنجوش به کاهش التهاب و کبودی پوست هم کمک کرده و برای شما پوستی شاداب و جوان می سازد.

12.خواص مرزنجوش برای مو

روغن مرزنجوش با خواص بی ‌نظیر خود، می ‌تواند به بهبود سلامت مو به روش ‌های مختلفی کمک کند. با تحریک گردش خون در پوست سر و تقویت فولیکول ‌های مو، به رشد مو کمک می ‌کند. خواص ضد قارچی و ضد باکتری آن، شوره سر را کاهش می ‌دهد. با تغذیه مو، از شکستگی و مو خوره جلوگیری کرده و روغن آن تعادل چربی سر را تنظیم می‌ کند. چند قطره روغن مرزنجوش را به شامپو، نرم ‌کننده یا ماسک مو خود اضافه کنید و یا پوست سر را با آن ماساژ دهید.

13.خواص آنتی اکسیدانی مرزنجوش

مرزنجوش دارای خواص آنتی ‌اکسیدانی قوی می ‌باشد. بخش ‌های مختلف این گیاه از جمله ساقه و برگ آن حاوی ترکیباتی هستند که از سلول ‌های بدن در برابر آسیب رادیکال ‌های آزاد محافظت می ‌کنند.

ترکیباتی مانند فنل ‌ها، اسید اورسولیک، اسید کارنوزیک، کارنوسول، رزمارینیک اسید و کافئیک اسید در مرزنجوش وجود دارند که مسئول خاصیت آنتی ‌اکسیدانی هستند.

در مناطق مدیترانه ای و ایتالیا بیش تر از گیاهان معطر از قبیل مرزنجوش برای چاشنی غذا استفاده می شود که با این کار سطح آنتی اکسیدان مواد غذایی را بالا می برند.

14.خواص مرزنجوش برای آرتریت

اسانس مرزنجوش یک روغن معطر طبیعی است که به طور سنتی برای تسکین دردهای مفصلی، عضلانی ناشی از بیماری ‌هایی مانند آرتریت استفاده می ‌شود.

روغن مرزنجوش معمولاً به صورت موضعی و با رقیق کردن آن در روغن ‌های حامل مانند روغن نارگیل یا بادام استفاده می ‌شود. از این مخلوط برای تسکین درد روماتیسم به صورت موضعی می توان استفاده کرد. برای این کار، 2 قطره روغن مرزنجوش را با 4 قطره روغن نعناع، 3 قطره روغن کندر و 2 قاشق غذاخوری روغن حامل مثل بادام، نارگیل یا زیتون مخلوط کرده و روی زانو یا هر جایی که درد می کند بمالید.

15.خواص روغن مرزنجوش

روغن مرزنجوش یک روغن معطر طبیعی با خواص درمانی فراوان است که از دیرباز مورد استفاده بوده است.

برخی از مهم‌ ترین فواید و کاربردهای این روغن عبارتند از:

آرام بخش و کاهنده استرس: رایحه دلپذیر مرزنجوش به کاهش استرس و اضطراب کمک کرده و باعث ایجاد آرامش و آسودگی می ‌شود. در حین کار طولانی و شدید، اسانس مرزنجوش را به پشت گردن بمالید تا احساس استرس را کاهش دهید.

بهبود خواب: خواص آرام ‌بخش مرزنجوش به بهبود کیفیت خواب و رفع بی ‌خوابی نیز کمک می‌ کند.

تسکین دردهای عضلانی: مرزنجوش به دلیل خواص ضد التهابی و تسکین ‌دهنده، برای تسکین دردهای عضلانی و مفصلی بسیار مفید است.

تقویت پوست: مرزنجوش به عنوان یک آنتی ‌اکسیدان قوی، از پوست در برابر آسیب رادیکال‌ های آزاد محافظت کرده و به بهبود سلامت پوست کمک می‌ کند.

روش ‌های استفاده از روغن مرزنجوش

استشمام مستقیم: استنشاق رایحه مرزنجوش می ‌تواند به کاهش استرس و بهبود خلق و خو کمک کند.

ماساژ: افزودن چند قطره مرزنجوش به روغن پایه و ماساژ دادن نواحی دردناک، به تسکین درد و آرامش عضلات کمک می‌ کند.

عوارض و مضرات مرزنجوش چیست؟

مرزنجوش گیاهی است که در صورت مصرف بیش از حد یا طولانی مدت می ‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد چون خاصیت دارویی دارد.

مصرف مرزنجوش به اشکال مختلف باید برای این افراد باید با احتیاط انجام شود:

· افرادی با اختلالات خونریزی

· ضربان قلب آهسته

· دیابتی

· بیماری ‌های ریوی

· مستعد تشنج

· انسداد مجاری ادراری

· زنان باردار و شیرده

· کودکان

· افرادی که جراحی پیش رو دارند

· کسانی که به ریحان، اسطوخودوس، نعناع، ​​پونه کوهی و مریم گلی حساسیت دارند، ممکن است به مرزنجوش نیز حساسیت نشان دهند.

مرزنجوش در صورت استفاده طولانی مدت یا زمانی که به شکل تازه روی چشم یا پوست استفاده شود مضر است. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد مرزنجوش در صورت استفاده طولانی مدت ممکن است باعث سرطان شود.

کالری مرزنجوش

یک قاشق چایخوری از مرزنجوش خشک حاوی 1.63 کالری است. درست است که این گیاه کالری پایینی دارد اما باید توجه داشت که به خاطر خاصیت دارویی آن نباید بیش از حد استفاده شود.

طبع مرزنجوش سرد است یا گرم؟

از دیدگاه طب سنتی، طبع مرزنجوش گرم و خشک است و برای رفع بلغم مفید است.

خواص دمنوش مرزنجوش در طب اسلامی

در طب اسلامی و به نقل از امام صادق (علیه السلام) در مورد خواص روغن مرزنجوش گفته شده است که "اگر خواستی عطسه هایت کمتر شود روغن مرزنجوش را در بینی بچکان".

در این مقاله به نکات مهم در مورد یک گیاه قدیمی اشاره کردیم و دانستیم مرزنجوش برای چی خوبه. به یاد داشته باشید مصرف عصاره های گیاهی که خاصیت دارویی دارند باید با احتیاط و غالباً برای رفع بیماری ها استفاده شود.